Czy kret jest szkodnikiem? Poznaj prawdę o tym zwierzęciu

Kret nie jest typowym szkodnikiem, bo nie zjada korzeni, cebul ani warzyw. Żywi się głównie dżdżownicami, larwami owadów, pędrakami i innymi drobnymi zwierzętami żyjącymi w ziemi. W ogrodzie może jednak narobić bałaganu. Tworzy kopce, podkopuje trawnik, wypycha młode sadzonki i odsłania ich korzenie. Z punktu widzenia przyrody jest pożyteczny, ale właściciel równej murawy może traktować go jak uciążliwego gościa.

Czy kret naprawdę jest szkodnikiem?

Kopce na świeżo skoszonym trawniku potrafią zirytować. Nie oznacza to jednak, że kret zjada rośliny.

Kret europejski, czyli Talpa europaea, jest ssakiem owadożernym. Większość życia spędza pod ziemią, gdzie kopie rozbudowane tunele i szuka pokarmu. Marchew, ziemniaki, cebulki kwiatowe czy korzenie drzew go nie interesują.

Problemy pojawiają się podczas kopania. Płytki tunel może wypchnąć sadzonkę, rozluźnić ziemię wokół korzeni albo doprowadzić do miejscowego przesuszenia podłoża. Kretowiska psują też wygląd trawnika i utrudniają koszenie.

W praktyce wszystko zależy od miejsca:

• w przyrodzie kret jest pożytecznym drapieżnikiem,
• na równym, zadbanym trawniku może być uciążliwy,
• dla roślin nie jest bezpośrednim szkodnikiem, bo ich nie zjada.

Słowo „szkodnik” opisuje tu więc konflikt z człowiekiem, a nie naturalną rolę kreta.

Co je kret?

Kret poluje na zwierzęta, które znajduje w ziemi. W jego diecie pojawiają się przede wszystkim:

• dżdżownice,
• larwy owadów,
• pędraki,
• ślimaki,
• drobne bezkręgowce,
• czasem niewielkie kręgowce napotkane w tunelach.

Zjadając pędraki i larwy, może ograniczać liczbę organizmów niszczących korzenie traw oraz młodych roślin. Nie należy jednak oczekiwać, że jeden kret oczyści cały ogród. Zjada to, co znajdzie, także pożyteczne dżdżownice.

Czy kret zjada korzenie roślin?

Kret nie zjada korzeni ani cebul. Jego zęby i układ pokarmowy są przystosowane do jedzenia pokarmu zwierzęcego.

Może jednak uszkodzić roślinę podczas kopania. Tunel biegnący tuż pod korzeniami rozluźnia podłoże. Sadzonka może się przechylić, zostać wypchnięta na powierzchnię albo stracić dostęp do wilgotnej ziemi.

Obgryzione korzenie, znikające cebule i ślady zębów na warzywach wskazują raczej na nornice lub karczowniki.

Kret, nornica czy karczownik – jak rozpoznać sprawcę szkód?

Kret często dostaje winę za szkody, których nie zrobił. Jego korytarze mogą wykorzystywać nornice i karczowniki. Wtedy na działce widać kopce, a obok nich nadgryzione rośliny. Łatwo połączyć te dwa ślady i uznać, że za wszystko odpowiada kret.

Ślady obecności kreta

O obecności kreta najczęściej świadczą:

• kopce z drobnej, rozkruszonej ziemi,
• tunele biegnące pod trawnikiem,
• podkopane lub lekko wypchnięte sadzonki,
• brak śladów zębów na korzeniach i warzywach.

Kretowisko powstaje wtedy, gdy zwierzę wypycha na powierzchnię ziemię usuniętą podczas drążenia głębszego korytarza.

Ślady obecności gryzoni

Nornice i karczowniki zostawiają inne ślady. Mogą:

• obgryzać korzenie i cebule,
• zjadać bulwy oraz warzywa,
• uszkadzać korę młodych drzew,
• zostawiać otwarte wejścia do nor,
• powodować więdnięcie roślin mimo regularnego podlewania.

Sam kopiec nie wystarczy więc, by uznać kreta za sprawcę zniszczeń.

Jakie szkody może wyrządzić kret w ogrodzie?

Kret nie zjada roślin, ale jego tunele mogą uszkodzić trawnik, rabaty i młode nasadzenia.

Kretowiska na trawniku

Świeży kopiec przerywa równą powierzchnię murawy. Ziemia przykrywa źdźbła, przez co trawa może zżółknąć, a nawet miejscowo zamrzeć. Kopce przeszkadzają też podczas koszenia.

Najlepiej szybko rozgarnąć ziemię, docisnąć murawę i podlać uszkodzone miejsce. Trawnik zwykle dość szybko wraca do dobrego wyglądu.

Podkopywanie młodych roślin

Najbardziej narażone są świeżo posadzone kwiaty, warzywa i niewielkie krzewy. Ich korzenie nie zdążyły jeszcze mocno związać się z podłożem.

Tunel poprowadzony tuż obok rośliny może ją przechylić lub wypchnąć ku górze. Wtedy trzeba ponownie docisnąć ziemię wokół korzeni i podlać sadzonkę.

Uszkadzanie rabat i ścieżek

Podziemne korytarze rozluźniają ziemię. Fragment rabaty może się zapaść, obrzeże trawnika przesunąć, a lekki element ogrodowy stracić stabilność.

Problem jest szczególnie uciążliwy na boiskach, placach zabaw i trawnikach, po których często chodzą ludzie.

Przesuszanie korzeni

W korytarzu pozostaje pusta przestrzeń. Gdy tunel przebiega blisko korzeni, roślina może stracić kontakt z wilgotnym podłożem.

Liście zaczynają wtedy więdnąć, choć ziemia obok wygląda na odpowiednio nawodnioną. Roślina nie została nadgryziona. Po prostu jej korzenie znalazły się przy pustym tunelu.

Dlaczego kret jest pożyteczny?

Kopce rzucają się w oczy, dlatego łatwo zapomnieć o korzyściach, jakie daje obecność kreta.

Zjada larwy i pędraki

Pędraki mogą niszczyć korzenie traw, warzyw i młodych roślin. Kret poluje na nie pod ziemią, podobnie jak na inne larwy owadów.

Nie usuwa wszystkich szkodników, ale pomaga ograniczać ich liczbę.

Spulchnia glebę

Podczas kopania tworzy sieć korytarzy. Powietrze i woda mogą dzięki nim łatwiej przenikać do głębszych warstw ziemi.

Na zadbanym trawniku płytkie tunele nadal są problemem. W mniej reprezentacyjnej części ogrodu ich wpływ nie zawsze musi być negatywny.

Wynosi drobną ziemię na powierzchnię

Ziemia z kretowiska jest zwykle sypka i dobrze rozdrobniona. Można jej użyć do wyrównania niewielkich zagłębień, uzupełnienia rabaty albo przygotowania podłoża.

Przed użyciem warto sprawdzić, czy nie ma w niej korzeni i kłączy chwastów.

Czy kret jest pod ochroną?

Kret europejski jest w Polsce objęty częściową ochroną gatunkową. Przepisy przewidują jednak wyjątki dla zwierząt przebywających na określonych terenach, między innymi w ogrodach, uprawach ogrodniczych, szkółkach leśnych, na trawiastych lotniskach, obiektach sportowych oraz ziemnych konstrukcjach hydrotechnicznych.

Nie oznacza to, że w ogrodzie można stosować każdą metodę. Nadal trzeba przestrzegać przepisów dotyczących ochrony zwierząt, bezpieczeństwa ludzi i stosowania preparatów biobójczych.

Przed użyciem jakiegokolwiek środka należy sprawdzić jego aktualną etykietę, przeznaczenie i warunki stosowania. Przepisy oraz zezwolenia mogą się zmieniać.

Jak humanitarnie pozbyć się kreta?

Najlepiej zabezpieczyć wybrany fragment działki lub zniechęcić kreta do dalszego kopania. Warto zacząć od metod mechanicznych i odstraszających.

Siatka przeciw kretom

Siatkę układa się pod trawnikiem podczas jego zakładania. Musi znajdować się pod warstwą ziemi, ale na tyle płytko, by kret nie mógł wypchnąć kopca na powierzchnię.

Dobrze ułożona siatka nie zawsze zatrzyma zwierzę przed wejściem na działkę. Ograniczy jednak powstawanie kretowisk na zabezpieczonym trawniku.

To trwałe rozwiązanie, ale najłatwiej zastosować je przed wysianiem trawy lub rozłożeniem darni.

Bariery pionowe

Niewielką rabatę lub fragment trawnika można otoczyć podziemną barierą. Siatka musi sięgać odpowiednio głęboko, bo kret bez trudu przejdzie pod płytko osadzoną przeszkodą.

Połączenia powinny być szczelne. Nawet mała przerwa może stać się wejściem do chronionej części ogrodu.

Odstraszacze dźwiękowe i wibracyjne

Urządzenia wbijane w ziemię emitują dźwięki lub drgania. Mogą skłonić kreta do przeniesienia się w inne miejsce, ale nie zawsze działają tak samo dobrze.

Duże znaczenie ma rodzaj gleby, wielkość działki, liczba urządzeń oraz dostępność pokarmu. Kret może też przyzwyczaić się do stale powtarzanego bodźca.

Dlatego warto co pewien czas zmieniać położenie odstraszacza.

Preparaty zapachowe

Intensywny zapach może zniechęcić kreta do korzystania z wybranego tunelu. Najbezpieczniej używać gotowych preparatów przeznaczonych do odstraszania kretów i stosować je zgodnie z instrukcją.

Nie wolno wlewać do tuneli benzyny, rozpuszczalników, wybielaczy, oleju ani innych toksycznych płynów. Zanieczyszczają ziemię i mogą zaszkodzić roślinom, wodom gruntowym, dzieciom oraz zwierzętom domowym.

Regularne rozgarnianie kopców

Rozgarnianie ziemi nie wypędzi kreta, ale ograniczy szkody na trawniku. Świeży kopiec najlepiej delikatnie rozprowadzić, wyrównać murawę i podlać miejsce.

Nie należy wciskać całej ziemi z powrotem do otworu. Zwierzę może szybko wypchnąć ją ponownie.

Jakich metod lepiej nie stosować?

Niektóre domowe sposoby są nieskuteczne, a przy tym niebezpieczne.

Szczególną ostrożność trzeba zachować przy środkach gazowych oraz preparatach zawierających związki uwalniające fosforowodór. Fosforek glinu i fosforek magnezu po kontakcie z wilgocią mogą wydzielać śmiertelnie groźny gaz. Takich produktów nie wolno używać bez wymaganych kwalifikacji ani niezgodnie z etykietą.

Nie należy też:

• wlewać toksycznych płynów do tuneli,
• wpuszczać spalin samochodowych do nor,
• używać petard i materiałów wybuchowych,
• rozstawiać pułapek zagrażających dzieciom lub zwierzętom,
• stosować środków bez aktualnego zezwolenia,
• przenosić złapanego zwierzęcia bez uwzględnienia prawa i jego dobrostanu.

Takie metody mogą wyrządzić więcej szkody niż sam kret.
Mrówki mogą pojawić się także w ogrodowych pojemnikach, dlatego warto wiedzieć, jak zlikwidować mrówki w doniczce, nie szkodząc przy tym roślinom.

Czy trzeba usuwać każdego kreta z ogrodu?

Kilka kopców w dalszej części działki nie zawsze wymaga interwencji. Jeden kret może korzystać z rozległej sieci korytarzy, dlatego duża liczba kretowisk nie oznacza, że pod ziemią mieszka cała grupa zwierząt.

Kreta można zostawić, gdy kopie w mało używanym miejscu i nie zagraża ważnym roślinom.

Działanie ma większy sens, gdy:

• kopce regularnie niszczą reprezentacyjny trawnik,
• tunele podkopują młode sadzonki,
• ziemia zapada się w miejscu, gdzie bawią się dzieci,
• uszkodzone są obrzeża lub inne elementy ogrodu,
• kret pojawia się w szklarni, tunelu foliowym albo na intensywnie uprawianej rabacie.

Najpierw warto zastosować siatkę, podziemną barierę lub odstraszacz.
Choć pytanie jak użyć kreta brzmi nietypowo, obecność tego zwierzęcia w spokojnej części ogrodu może pomóc ograniczyć liczbę pędraków i larw żyjących w glebie.

Jak ograniczyć szkody bez usuwania kreta?

Nie trzeba zabezpieczać całej działki. Często wystarczy chronić trawnik przed domem, świeże nasadzenia i najcenniejsze rabaty.

Pomagają w tym:

• siatka ułożona pod reprezentacyjnym trawnikiem,
• podziemne bariery wokół rabat,
• dokładne dociskanie ziemi przy nowych sadzonkach,
• regularne sprawdzanie młodych roślin,
• szybkie wyrównywanie zapadniętego podłoża,
• sadzenie cebul w koszykach chroniących głównie przed gryzoniami.

Takie rozwiązanie ogranicza szkody, a jednocześnie pozwala kretowi funkcjonować w mniej używanej części działki.

Najważniejsze informacje

• Kret nie zjada korzeni, cebul, bulw ani warzyw.
• Uszkadza ogród głównie podczas kopania tuneli i tworzenia kopców.
• Obgryzione korzenie oraz znikające cebule częściej wskazują na nornice lub karczowniki.
• Kret zjada pędraki, larwy owadów, dżdżownice i inne zwierzęta żyjące w ziemi.
• W Polsce jest objęty częściową ochroną gatunkową, choć przepisy przewidują wyjątki dla niektórych terenów, w tym ogrodów.
• Siatka, podziemna bariera i odpowiednio użyty odstraszacz to najbezpieczniejsze sposoby ochrony trawnika.
• Toksyczne płyny, spaliny, petardy i przypadkowe preparaty mogą zagrozić ludziom, zwierzętom oraz środowisku.
• Nie każdy kret musi zostać usunięty. W spokojnej części działki może pomagać w ograniczaniu liczby larw i pędraków.

FAQ

Czy kret zjada warzywa?

Nie. Kret jest owadożerny i nie interesują go marchewki, ziemniaki, buraki ani inne warzywa. Ślady zębów na bulwach i korzeniach wskazują zwykle na gryzonie.

Czy kret zjada pędraki?

Tak. Pędraki oraz inne larwy owadów są częścią jego diety. Kret zjada jednak również dżdżownice i pozostałe zwierzęta, które znajdzie w ziemi.

Czy jeden kret może zrobić wiele kopców?

Tak. Jeden osobnik potrafi wykopać rozległy system tuneli i utworzyć wiele kretowisk. Liczba kopców nie mówi więc wprost, ile kretów znajduje się na działce.

Czy można zalać tunele kreta wodą?

Nie warto. System korytarzy może być bardzo rozbudowany, więc woda zwykle nie wypędzi zwierzęcia. Może za to podmyć rośliny, ścieżki i obrzeża trawnika.

Czy ultradźwięki odstraszają krety?

Czasem tak, ale efekt nie jest pewny. Kret może przenieść się na inną część działki albo przyzwyczaić do dźwięku. Lepsze rezultaty daje połączenie odstraszacza z siatką lub barierą podziemną.

Czy można wykorzystać ziemię z kretowiska?

Tak. Jest sypka i dobrze rozdrobniona, dlatego nadaje się do wyrównania trawnika lub uzupełnienia rabaty. Warto wcześniej sprawdzić, czy nie zawiera korzeni chwastów.